Hoe is het de joodse mannen uit Twilhaar vergaan?
Het is moeilijk aan te geven hoe het met de joodse dwangarbeiders uit Twilhaar is afgelopen, omdat we van de bijna 100 mannen, die er moeten hebben gezeten, nog maar 38 namen hebben kunnen achterhalen. Maar de gegevens, die we wel hebben kunnen vinden, geven een schrikbarend beeld. Er zijn Groningers geweest, die langer in het Nijverdals kamp hebben gezeten, dan dat ze daarna nog in leven zouden zijn.
Izaak van Berg bijvoorbeeld, de kruidenier die samen met zijn zoon Max in Twilhaar zat, is binnen drie weken na zijn vertrek uit Nijverdal, tegelijk met zijn vrouw Louisa in Auschwitz vermoord. Hij werd slechts 54 jaar. Samuel Blok werd nog sneller omgebracht: op 12 oktober 1942, slechts 10 dagen na zijn verblijf uit Twilhaar, werd hij samen met zijn vrouw Goltje en zijn 6-jarig zoontje Abraham in Auschwitz de dood ingedreven.
Barend Zomerplaag, die ontsnapte uit Twilhaar, vond eind maart 1944 in Midden-Europa zijn dood. Een ander, die de benen nam uit Twilhaar, Jo Broekema, overleefde de oorlog en bereikte de leeftijd van 86 jaar. Hij stierf in 2000 in Londen.
Jo Broekema was een uitzondering. De meesten stierven een gruwelijke dood in Oost Europa: Joseph Gompers 28-02-1943 Auschwitz, Meier Behr 07-02-1945 Grosz-Rosen, Piet Bohemen 31-03-1943 Auschwitz, Max van Berg 21-05-1943 Sobibor, Maurits Bollegraaf 28-02-1943 Kdo Bobrek, Jacob Bollegraaf 28-02- 1943 Auschwitz, Roepie Bollegraaf 30-04-1943 Auschwitz en we kunnen zo wel eindeloos doorgaan.
